Energetska tranzicija i bezbjednost u termoenergetskom sektoru Republike Srpske: između održivosti i zavisnosti od uglja
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
Objavljeno
Dec 25, 2025
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
Apstrakt
Energetska bezbjednost predstavlja jedan od ključnih aspekata nacionalne i regionalne bezbjednosti u 21. vijeku. U zemljama u razvoju, kao što je Bosna i Hercegovina, obezbjeđenje stabilnog, pouzdanog i pristupačnog snabdijevanja energijom ima direktne implikacije na ekonomski rast, društvenu stabilnost i geopolitički položaj. U tom smislu, Republika Srpska, kao dio u Bosne i Hercegovine, oslanja se na termoenergetski sektor kao glavni izvor električne energije, gdje termoelektrane na ugalj sa svojim rudnicima imaju najveću ulogu. U isto vrijeme, svjetski trendovi, definisani evropskim i međunarodnim standardima, nameću potrebu za energetskom tranzicijom – procesom prelaska sa fosilnih goriva ka obnovljivim izvorima energije. Ta tranzicija, iako ekološki opravdana, nosi brojne izazove, posebno u zemljama gdje je termoenergetika ne samo izvor energije, već i zaposlenja, lokalnog razvoja i budžetskih prihoda.
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
Kako citirati
SIMIĆ, Željko; BAČIĆ, Boško.
Energetska tranzicija i bezbjednost u termoenergetskom sektoru Republike Srpske: između održivosti i zavisnosti od uglja.
Procesna tehnika, [S.l.], v. 37, n. 2, p. 16-22, dec. 2025.
ISSN 2217-2319.
Dostupno na: <http://www.izdanja.smeits.rs/index.php/procteh/article/view/8263>. Datum pristupa: 06 mar. 2026
Broj časopisa
Sekcija
Održivi razvoj
Reference
[1] Bridge, G., Bouzarovski, S., Bradshaw, M., & Eyre, N., (2013). Geographies of energy transition: Space, place and the low-carbon economy. Energy Policy, 53, 331–340.
[2] Geels, F. W. (2002). Technological transitions as evolutionary reconfiguration processes: A multi-level perspective and a case-study. Research Policy, 31(8–9), 1257–1274.
[3] International Energy Agency (IEA). (2021). Coal 2021: Analysis and forecast to 2024. Paris: IEA.
[4] World Commission on Environment and Development – WCED (1987). United Nations- Report, Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 Development and International Cooperation: Environment, Our Common Future, Oxford University Press, 47-48.
[5] Heffron, R. J., & McCauley, D. (2017). The concept of energy justice across the disciplines. Energy Policy, 105, 7-11.
[6] Vlada Republike Srpske. (2018). Energetska strategija Republike Srpske do 2030. godine. Banja Luka: Ministarstvo energetike i rudarstva Republike Srpske 45-47.
[7] HEAL - Health and Environment Alliance, (2019). Hronično zagađenje ugljem - Akcija EU na Zapadnom Balkanu će unaprijediti zdravlje i ekonomije širom Evrope, Brisel, 15-20.
[8] RERI-Renewables and Environmental Regulatory Institute (Regulatorni institut za obnovljivu energiju i životnu sredinu), (2023). Publikacija: Odsumporavanje na zapadnom Balkanu, Beograd, 15-18.
[9] REERS-Regulatorna komisija za energetiku Republike Srpske (2019). Rješenje o izdavanju Sertifikata za proizvodno postrojenje Mala solarna elektrana „EFT Solar“, Trebinje, 1-3.
[10] Elektroprenos BiH, (2020). Godišnji izvještaj o radu za 2020 godinu, Banja Luka: Elektroprenos-Elektroprijenos BiH a.d.
[11] DERK-Državna Regulatorna Komisija za električnu energiju, (2024). Izvještaj o radu državne regulatorne komisije z električnu energiju u 2024. godini, Tuzla, 53-54.
[12] Baćić B., (2018). Ispitivanje uticaja parametara sagorijevanja u ložištu kotla sa cirkulacionim fluidizovanim slojem TE Stanari na emisiju SO2 i NOX, stručni rad, EFT-RiTE Stanari, 7-9.
[13] Milovanović, Z. N., Dumonjić-Milovanović, S. R., Milašinović, A. N., Knežević, D., & Škundrić, J. B. (2020). Razvoj tehnologija za proizvodnju korisnih oblika energije: Čiste tehnologije i održivi razvoj. Univerzitet u Banjoj Luci, Mašinski fakultet i Partner Inženjering, Banja Luka, 122-133.
[14] European Union. (2024). EU4 Green Economy – Action Document for Bosnia and Herzegovina, Annual Action Plan 2024. Brussels: European Commission 3-4.
[15] Gvero, P. (2022). Obnovljivi izvori energije i uloga u budućnosti energetskog sistema Republike Srpske. U: A. Kovačević (ur.), Zbornik radova – Energetika i održivi razvoj u regionu Jugoistočne Evrope, Banja Luka: Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske, 139-174.
[16] RESET-Centar za održivu energetsku tranziciju BiH, (2023). Haotična i lažna dekarbonizacija elektroenergetskih sektora na Zapadnom Balkanu - Evaluacija međunarodnih politika, 21-22.
[17] United Nations Economic Commission for Europe (UNECE). (2018). Environmental Performance Reviews: Bosnia and Herzegovina – Third Review (No. 48). New York and Geneva: United Nations, 40-45.
[18] UNDP. (2022). Fourth National Communication of Bosnia and Herzegovina under the United Nations Framework Convention on Climate Change. Sarajevo: Ministry of Foreign Trade and Economic Relations of Bosnia and Herzegovina 50-53.
[19] Vijeće ministara BiH. (2023). Dobrovoljni izvještaj Bosne i Hercegovine o provođenju Agende 2030 i Ciljeva održivog razvoja. Sarajevo: Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice BiH, 25-29.
[20] Climate Analytics. (2021). Pathway summary report: Bosnia and Herzegovina. Reducing emissions in power and emissions-intensive sectors in the Balkans. Berlin: Climate Analytics, 6-9.
[21] Filipović S. & Ignjatović J., (2022). Ekonomski razvoj Zapadnog Balkana: šanse i ograničenja za zelenu tranziciju. Megatrend revija, 19(3), 167–182.
[22] Galop P., & Čuta J., (2017). Planirane termoelektrane na ugalj u zemljama Zapadnog Balkana nasuprot standardima Evropske unije za ograničenje zagađenja. CEE-Bankwatch Network. 8-9.
[23] Heinrich Böll Stiftung. (2022). Zelena tranzicija i socijalna (ne)pravda. Perspektive – političke analize i komentari, Issue No. 9, septembar 2022. 9-13.
[24] Institut za pravne nauke. (2023). Zelena agenda za Zapadni Balkan: implementacija u Bosni i Hercegovini. Sarajevo: Institut za pravne nauke, 5-6. Preuzeto 27.06.2025. sa https://lawinstitute.ba/zelena-agenda-za-zapadni-balkan-implementacija-u-bosni-ihercegovini/
[25] Ratković Ž., Stankovski S., Dakić P., Mučibabić S., (2011). Aktivnosti na realizaciji nacrta strategije razvoja energetike Republike Srpske do 2030. godine iz oblasti obnovljivih izvora energije, Zbornik radova: Obnovljivi izvori energije i održivi razvoj, Panevropski Univerzitet Apeiron, Banja Luka, 148-159.
[26] ERS-Elektroprivreda Republike Srpske, (2025). Na putu tranzicije, Interni informativni časopis ERS, broj 51, 6-9.
[27] Siminčić V., (2011). Doprinos operacionalizaciji iskorištavanja alternativnih izvora energije u regiji, Zbornik radova: Obnovljivi izvori energije i održivi razvoj, Panevropski Univerzitet Apeiron, Banja Luka, 177-189.
[28] Wirth, H., & Schneider, K. (2015). Recent facts about photovoltaics in Germany. Fraunhofer ISE, 92.
[2] Geels, F. W. (2002). Technological transitions as evolutionary reconfiguration processes: A multi-level perspective and a case-study. Research Policy, 31(8–9), 1257–1274.
[3] International Energy Agency (IEA). (2021). Coal 2021: Analysis and forecast to 2024. Paris: IEA.
[4] World Commission on Environment and Development – WCED (1987). United Nations- Report, Transmitted to the General Assembly as an Annex to document A/42/427 Development and International Cooperation: Environment, Our Common Future, Oxford University Press, 47-48.
[5] Heffron, R. J., & McCauley, D. (2017). The concept of energy justice across the disciplines. Energy Policy, 105, 7-11.
[6] Vlada Republike Srpske. (2018). Energetska strategija Republike Srpske do 2030. godine. Banja Luka: Ministarstvo energetike i rudarstva Republike Srpske 45-47.
[7] HEAL - Health and Environment Alliance, (2019). Hronično zagađenje ugljem - Akcija EU na Zapadnom Balkanu će unaprijediti zdravlje i ekonomije širom Evrope, Brisel, 15-20.
[8] RERI-Renewables and Environmental Regulatory Institute (Regulatorni institut za obnovljivu energiju i životnu sredinu), (2023). Publikacija: Odsumporavanje na zapadnom Balkanu, Beograd, 15-18.
[9] REERS-Regulatorna komisija za energetiku Republike Srpske (2019). Rješenje o izdavanju Sertifikata za proizvodno postrojenje Mala solarna elektrana „EFT Solar“, Trebinje, 1-3.
[10] Elektroprenos BiH, (2020). Godišnji izvještaj o radu za 2020 godinu, Banja Luka: Elektroprenos-Elektroprijenos BiH a.d.
[11] DERK-Državna Regulatorna Komisija za električnu energiju, (2024). Izvještaj o radu državne regulatorne komisije z električnu energiju u 2024. godini, Tuzla, 53-54.
[12] Baćić B., (2018). Ispitivanje uticaja parametara sagorijevanja u ložištu kotla sa cirkulacionim fluidizovanim slojem TE Stanari na emisiju SO2 i NOX, stručni rad, EFT-RiTE Stanari, 7-9.
[13] Milovanović, Z. N., Dumonjić-Milovanović, S. R., Milašinović, A. N., Knežević, D., & Škundrić, J. B. (2020). Razvoj tehnologija za proizvodnju korisnih oblika energije: Čiste tehnologije i održivi razvoj. Univerzitet u Banjoj Luci, Mašinski fakultet i Partner Inženjering, Banja Luka, 122-133.
[14] European Union. (2024). EU4 Green Economy – Action Document for Bosnia and Herzegovina, Annual Action Plan 2024. Brussels: European Commission 3-4.
[15] Gvero, P. (2022). Obnovljivi izvori energije i uloga u budućnosti energetskog sistema Republike Srpske. U: A. Kovačević (ur.), Zbornik radova – Energetika i održivi razvoj u regionu Jugoistočne Evrope, Banja Luka: Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske, 139-174.
[16] RESET-Centar za održivu energetsku tranziciju BiH, (2023). Haotična i lažna dekarbonizacija elektroenergetskih sektora na Zapadnom Balkanu - Evaluacija međunarodnih politika, 21-22.
[17] United Nations Economic Commission for Europe (UNECE). (2018). Environmental Performance Reviews: Bosnia and Herzegovina – Third Review (No. 48). New York and Geneva: United Nations, 40-45.
[18] UNDP. (2022). Fourth National Communication of Bosnia and Herzegovina under the United Nations Framework Convention on Climate Change. Sarajevo: Ministry of Foreign Trade and Economic Relations of Bosnia and Herzegovina 50-53.
[19] Vijeće ministara BiH. (2023). Dobrovoljni izvještaj Bosne i Hercegovine o provođenju Agende 2030 i Ciljeva održivog razvoja. Sarajevo: Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice BiH, 25-29.
[20] Climate Analytics. (2021). Pathway summary report: Bosnia and Herzegovina. Reducing emissions in power and emissions-intensive sectors in the Balkans. Berlin: Climate Analytics, 6-9.
[21] Filipović S. & Ignjatović J., (2022). Ekonomski razvoj Zapadnog Balkana: šanse i ograničenja za zelenu tranziciju. Megatrend revija, 19(3), 167–182.
[22] Galop P., & Čuta J., (2017). Planirane termoelektrane na ugalj u zemljama Zapadnog Balkana nasuprot standardima Evropske unije za ograničenje zagađenja. CEE-Bankwatch Network. 8-9.
[23] Heinrich Böll Stiftung. (2022). Zelena tranzicija i socijalna (ne)pravda. Perspektive – političke analize i komentari, Issue No. 9, septembar 2022. 9-13.
[24] Institut za pravne nauke. (2023). Zelena agenda za Zapadni Balkan: implementacija u Bosni i Hercegovini. Sarajevo: Institut za pravne nauke, 5-6. Preuzeto 27.06.2025. sa https://lawinstitute.ba/zelena-agenda-za-zapadni-balkan-implementacija-u-bosni-ihercegovini/
[25] Ratković Ž., Stankovski S., Dakić P., Mučibabić S., (2011). Aktivnosti na realizaciji nacrta strategije razvoja energetike Republike Srpske do 2030. godine iz oblasti obnovljivih izvora energije, Zbornik radova: Obnovljivi izvori energije i održivi razvoj, Panevropski Univerzitet Apeiron, Banja Luka, 148-159.
[26] ERS-Elektroprivreda Republike Srpske, (2025). Na putu tranzicije, Interni informativni časopis ERS, broj 51, 6-9.
[27] Siminčić V., (2011). Doprinos operacionalizaciji iskorištavanja alternativnih izvora energije u regiji, Zbornik radova: Obnovljivi izvori energije i održivi razvoj, Panevropski Univerzitet Apeiron, Banja Luka, 177-189.
[28] Wirth, H., & Schneider, K. (2015). Recent facts about photovoltaics in Germany. Fraunhofer ISE, 92.